หาดใหญ่ของผม มนตรี ศรียงค์ นักเขียนรางวัลซีไรต์ผมเกิดในเมืองหาดใหญ่ ในสถานที่ที่เรียกว่าโรงพยาบาลหมอบุญจอง ซึ่งน่าจะเป็นโรงพยาบาลเอกชนแห่งแรกของที่นี่ ปัจจุบันโรงพยาบาล

หมอบุญจองได้เลิกกิจการไปนานแล้ว

ความทรงจำวัยเยาว์ของผมสะเปะสะปะ จับต้นชนปลายไม่ถูก ภาพเก่าๆ ของเมืองหาดใหญ่ที่ติดตาอยู่ก็คือ บ้านไม้ทรงจีนโบราณที่รายเรียงสองฟากถนน บ้านหลังแรกตรงข้ามโรงเรียนหาดใหญ่กิตติวิทย์ก็เช่นนั้น เป็นบ้านไม้เก่าๆ ใกล้สถานีสารวัตรทหาร มืดงำน่ากลัวเกินจะบรรยาย ทุกคืนเตี่ยกับน้าๆ จะออกไปขายหมี่เป็ดที่หน้าโรงหนังโอเดียน กว่าจะกลับมาก็ดึกโขค่อนรุ่ง แม่เล่าว่าบ้านหลังดังกล่าวมีสิ่งลึกลับที่เรียกว่าชิน มันเป็นผีชนิดหนึ่งที่กินของโสโครก และรบกวนคนในบ้านไม่มีหยุดหย่อน เรื่องเล่าลึกลับน่าขนหัวลุกเช่นนี้ แม้จะโตล่วงเข้าวัยกลางคนเข้าแล้ว ผมก็มองเห็นภาพและจดจำบ้านหลังนั้นได้ดี ตรงพื้นที่ว่างหลังบ้านมีศาลพระภูมิ เตี่ยได้ขุดร่องตื้นๆ ระบายจากห้องน้ำออกมาผ่าน และด้านหน้าของศาลพระภูมินั้น เตี่ยได้สร้างกรงเลี้ยงไก่ต๊อกสองตัวเอาไว้ ว่ากันว่าเหตุปัจจัยนี้ยิ่งช่วยเสริมให้บรรยากาศและเหตุการณ์อันอธิบายไม่ได้ปรากฏขึ้นเนืองๆ ก่อนหน้าเตี่ยกับแม่จะเข้ามาอยู่ หลายครอบครัวที่ต้องเก็บข้าวของหนีออกกลางดึก แต่เราอยู่อาศัยมาร่วมสิบปี

หาดใหญ่ของผม มนตรี ศรียงค์ นักเขียนรางวัลซีไรต์

ไม่นับระยะสามปีกว่าที่ผมห่างหายจากหาดใหญ่ ชีวิตทั้งชีวิตของผมได้พบเห็นได้สัมผัสกับที่นี่อย่างเต็มที่ กาลเวลาเปลี่ยนผ่านเท่าไหร่ ก็ยิ่งเพิ่มความทรงจำให้กับผมเท่านั้น แม้มันจะขาดช่วงหรือสลับการปะติดปะต่อ แต่ภาพรวมที่เห็นได้แม้หลับตา ก็คือเมืองหาดใหญ่ที่เติบโตเป็นศูนย์กลางของภาคใต้ เป็นการเติบโตแบบก้าวกระโดด รวดเร็วและทรงพลัง มั่งคั่งไปด้วยโภคทรัพย์ทั้งปวง กระนั้น – อย่างไม่น่าเชื่อเรื่องเล่าเก่าๆ ในบ้านหลังเก่าเมื่อเยาว์วัย จะทรงพลังยิ่งขึ้นทุกขณะ อาจจะเป็นความโหยหาอดีตของ ผู้เหน็ดเหนื่อยกับการก้าวกระโดดก็เป็นได้ ในวัยกลางคนปัจจุบัน หาดใหญ่เหมือนเมืองแปลกหน้าเข้าไปทุกที ผู้คนที่เพิ่มจำนวนมหาศาลขึ้น ชีวิตที่แปรเปลี่ยนไปสู่ความเร่งรีบในทุกด้าน ผมพบว่าไม่สามารถวิ่งตามความรวดเร็วนี้ได้อย่างคนอื่นๆ

หาดใหญ่ของผม มนตรี ศรียงค์ นักเขียนรางวัลซีไรต์

เรื่องเล่าแนวเมจิกคอลเรียลลิสม์จากอดีต ก่อให้เกิดดวงตามองเมืองในอีกมิติหนึ่ง ในความแปลกหน้ากับเมืองบ้านเกิดนี้ จึงยังคงสีสันฉูดฉาดได้เต็มที่ ในเยาว์วัยที่กลัวนักกลัวหนากับเรื่องลึกลับ กลับกลายเป็นเรื่องที่บอกรากเหง้าของเมืองได้อย่างดี มันบอกเราว่าเมืองมีประวัติศาสตร์อยู่ทั่วองคาพยพ การเป็นเมืองใหญ่ที่มั่นคงมาจากความเก่าแก่ของอดีต ที่มาของเมืองหาใช่ผุดขึ้นมาลอยๆ ในพริบตาเดียว มันมีที่มาและรอให้เราค้นพบ การก้าวกระโดดของเมืองอย่างรวดเร็วและทรงพลังนั้น แปรเปลี่ยนภาพอดีตจนไม่เหลือเค้าเดิม มีก็แต่เรื่องเล่าเก่าๆ เท่านั้น ที่จะถ่ายทอดสูกันในชั้นหลัง บอกให้เห็นพัฒนาการของหาดใหญ่ในวันนี้ วันที่โรงพยาบาลหมอบุญจองเป็นเพียงอดีตของปัจจุบัน

มนตรี ศรียงค์ นักเขียนรางวัลซีไรต์ ปี 2550 ‘โลกในดวงตาข้าพเจ้า’