หนังไทยไปไกลแค่ไหน… บนเวทีออสการ์เป้าหมายของคนทำหนังหรือภาพยนตร์ส่วนใหญ่ทั่วโลก คือ การที่ผลงานของตนเองได้ไปประกาศชื่อเสียงบนเวทีการประกวดระดับโลก

และเวทีที่ได้รับการยอมรับจากวงการภาพยนตร์ทั่วโลกว่าเป็นอันดับหนึ่ง คือ ‘เวทีการประกวดออสการ์’ ตลอดระยะเวลากว่า 30 ปีที่ผ่านมา ภาพยนตร์ไทยหลายเรื่องได้รับการคัดเลือกให้เป็นตัวแทนวงการภาพยนตร์ไทยไปร่วมประกวดในสาขาภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยม ในเทศกาลการประกวดภาพยนตร์ออสการ์

‘น้ำพุ’ ภาพยนตร์ไทยที่สะท้อนปัญหาการใช้ยาเสพติดในวัยรุ่น และเป็นเสมือนกระจกสะท้อนครอบครัวไทยในยุคหนึ่ง ผลงานกำกับของ ‘หง่าว’ ยุทธนา มุกดาสนิท สร้างจากหนังสือ ‘เรื่องของน้ำพุ’ ผลงานของ ‘สุวรรณี สุคนธา’ ซึ่งดัดแปลงจากหนังสือที่พิมพ์แจกในงานศพของน้ำพุ บุตรชายของคุณสุวรรณีเอง รวบรวมจดหมายทั้ง 10 ฉบับของน้ำพุ ที่มีมาถึงเธอในช่วงระหว่างการอดยาที่สำนักสงฆ์ถ้ำกระบอก จ.สระบุรี และยังได้เพิ่มงานเขียนสั้นเพิ่มลงไปอีก 2-3  ชิ้น เพื่อถ่ายทอดความรู้สึกของผู้เป็นแม่ที่มีต่อลูกชายผู้จากไป เป็นภาพยนตร์ไทยเรื่องแรกที่ได้รับการคัดเลือกส่งเข้าประกวดในสาขาภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยม เมื่อปี 2527  ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของการเผยแพร่ความเป็นไทยผ่านเวทีออสการ์

น้ำพุ

ตลอดเวลากว่า 30 ปีที่ผ่านมา ผลงานของ ‘ท่านมุ้ย’ หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล นับเป็นผู้กำกับฯ ที่มีผลงานได้รับการคัดเลือกเป็นตัวแทนภาพยนตร์ไทยไปชิงชัยในเวทีออสการ์มากที่สุดถึง 4 เรื่องด้วยกัน เริ่มจาก ‘คนเลี้ยงช้าง’ ในปี 2532  ต่อด้วย ‘น้องเมีย’ ในปี 2533 ตามด้วย ‘เสียดาย 2’ ในปี 2540 และ ‘ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ตอน ประกาศอิสรภาพ’ เมื่อปี 2550  ซึ่งมีสถิติเท่ากันกับผลงานของ ‘ต้อม’ เป็นเอก รัตนเรือง เจ้าของผลงานที่ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยม 4 ครั้งเช่นกัน จากเรื่อง ‘ตลก 69’ ในปี 2543  ‘มนต์รักทรานซิสเตอร์’ ปี 2545  ‘เรื่องรักน้อยนิดมหาศาล’  ปี 2546 และ ‘ฝนตกขึ้นฟ้า’ ในปี 2555

คนเลี้ยงช้างน้องเมีย

เสียดาย 2ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช 2

ตลก 69มนต์รักทรานซิสเตอร์

ฝนตกขึ้นฟ้า

ส่วนผลงานจากผู้กำกับฯ มากฝีมือผู้ล่วงลับ ‘อาบัณฑิต’ บัณฑิต ฤทธิ์ถกล ถูกนำเสนอเข้าชิงด้วยกัน 2 ครั้ง จากเรื่องราวสะท้อนปัญหาครอบครัวแตกแยก ‘กาลครั้งหนึ่ง เมื่อเช้านี้’ เมื่อปี 2538 และอีก 6 ปีต่อมากับ ‘14 ตุลา สงครามประชาชน’ ในปี 2544

หนังไทยไปไกลแค่ไหน… บนเวทีออสการ์

นอกจากนี้แล้ว ยังมีผลงานของผู้กำกับฯ ที่ได้รับการคัดเลือกไปประกวดบนเวทีออสการ์ รายละครั้ง ได้แก่ ‘ท้าฟ้าลิขิต’ ในปี 2541 ผลงานของ ‘ออกไซด์ แปง’ ผู้กำกับฯ สัญชาติฮ่องกง ที่มีผลงานส่วนใหญ่อยู่ในเมืองไทย ‘โหมโรง’ โดย ‘อิทธิสุนทร วิชัยลักษณ์’ ในปี 2547  ถัดมาปี 2548 ‘มหา’ลัย เหมืองเเร่’ ผลงานของ ‘เก้ง’ จิระ มะลิกุล ปี 2549 ‘อหิงสา จิ๊กโก๋มีกรรม’ผลงานของ ‘เรียว’ กิตติกร เลียวศิริกุล ต่อมาในปี 2551 ‘ชูเกียรติ ศักดิ์วีระกุล’ กับผลงาน ‘รักแห่งสยาม’ และปี 2552 ‘ความจำสั้น แต่รักฉันยาว’ ผลงานของ ‘สิน’ ยงยุทธ ทองกองทุน

หนังไทยไปไกลแค่ไหน… บนเวทีออสการ์หนังไทยไปไกลแค่ไหน… บนเวทีออสการ์

หนังไทยไปไกลแค่ไหน… บนเวทีออสการ์หนังไทยไปไกลแค่ไหน… บนเวทีออสการ์

หนังไทยไปไกลแค่ไหน… บนเวทีออสการ์หนังไทยไปไกลแค่ไหน… บนเวทีออสการ์

รวมไปถึงภาพยนตร์รางวัลปาล์มทองคำจากเทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ ของ ‘เจ้ย’ อภิชาติพงษ์ วีระเศรษฐกุล ภาพยนตร์เรื่อง ‘ลุงบุญมีระลึกชาติ’ ได้รับคัดเลือกเป็นตัวแทนในปี 2553 ซึ่งได้รับการคาดหวังจากกองเชียร์ชาวไทยให้เข้ารอบลึกๆ แต่ก็ผิดหวัง เพราะถึงแม้จะคว้ารางวัล ‘คานส์’ แต่ไม่สามารถเรียกคะแนนได้จากเวที ‘ออสการ์’ ล่าสุดภาพยนตร์เรื่อง ‘รักที่ขอนแก่น’ (Cemetery of Splendour) ได้รับคัดเลือกเข้าฉายในสายภาพยนตร์ที่น่าจับตามอง หรือ Un Certain Regard  ของเทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ ครั้งที่ 68 ประจำปี 2015 ก่อนหน้านี้ ‘เจ้ย’ เคยได้รับรางวัลจากเทศกาลฯ เมืองคานส์ ปี 2545 สาขาภาพยนตร์ที่น่าจับตามอง Un Certain Regard  จาก ‘สุดเสน่หา’ หรือ ‘Blissfully Yours’ ปี 2547 ได้รางวัลขวัญใจกรรมการ (Prix du Jury) จากภาพยนตร์เรื่อง ‘สัตว์ประหลาด’ และจากการเปิดเผยของ ‘เจ้ย’ รักที่ขอนแก่น จะเป็นภาพยนตร์ไทยเรื่องสุดท้ายของเขา ซึ่งหลังจากนี้เขามีแผนจะเดินทางไปทำภาพยนตร์ที่ทวีปอเมริกาใต้ เพราะมีความสนใจในพื้นที่ลุ่มแม่น้ำอะเมซอน

หนังไทยไปไกลแค่ไหน… บนเวทีออสการ์

มาถึงปี 2554 กับผลงาน ‘คนโขน’ ของ ‘ตั้ว’ ศรันยู วงษ์กระจ่าง ปี 2556  ‘เคานต์ดาวน์’ ผลงานผู้กำกับฯ หน้าใหม่ ‘นัฐวุฒิ พูนพิริยะ’ ปี 2557 กับ ‘คิดถึงวิทยา’ โดย ‘นิธิวัฒน์ ธราธร’ และล่าสุดปี 2558 ‘พี่ชาย My Hero (How to Win at Checkers - Every Time)’ ผลงานกำกับของ ‘จอช คิม’ ผู้กำกับชาวเกาหลี ได้รับการคัดเลือกให้เป็นตัวแทนภาพยนตร์ไทยไปชิงชัยบนเวทีออสการ์ ครั้งที่ 88

หนังไทยไปไกลแค่ไหน… บนเวทีออสการ์หนังไทยไปไกลแค่ไหน… บนเวทีออสการ์

หนังไทยไปไกลแค่ไหน… บนเวทีออสการ์หนังไทยไปไกลแค่ไหน… บนเวทีออสการ์

ตลอดระยะเวลากว่า 30 ปี บทเวทีออสการ์ที่ภาพยนตร์ไทย 22 เรื่อง ซึ่งได้รับการคัดเลือกส่งเข้าประกวด ยังไม่มีเรื่องใดสามารถเรียกคะแนนโหวตฝ่าด่านเข้ารอบลึกๆ จากคณะกรรมการ สมาชิกสถาบันศิลปะและวิทยาการภาพยนตร์แห่งสหรัฐอเมริกา…ไม่รู้ว่าจะมีผู้กำกับฯ คนไหนเป็นพระเอกขี่ม้าขาวพาภาพยนตร์ไทยไปประกาศชื่อในสาขาภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยม บนเวทีออสการ์ ! หรือนั่น จะเป็นคำถามที่ไม่มีใครตอบได้ !

เรียบเรียง : สุดจิตต์ แพละออง